Stress op kantoor of in de thuiskantooromgeving?

Het thema ‘stress op het werk’ lijkt tijdloos en is altijd actueel. Het is belangrijk om de oorzaken en de daaruit voortvloeiende gevolgen te bespreken.

Hoe definiëren we stress?

Volgens de Duden zou de definitie als volgt moeten luiden: verhoogde belasting, fysieke of psychische druk. Stress moet dus worden gezien als een symptoom van overbelasting, vooral in situaties waarop we geen invloed hebben. Een file op weg naar het werk en de daaruit voortvloeiende vertraging kunnen stress of ergernis veroorzaken. Dit is weliswaar nog beheersbaar, maar kan in combinatie met andere omstandigheden uitgroeien tot een groter probleem. Wie voortdurend, dagelijks en permanent onder stress staat, loopt een bijzonder groot risico op gezondheidsproblemen of ziekten.

Waar komt de stress op het werk vandaan?

De WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) heeft stress op het werk als volgt gedefinieerd: "Het geheel van reacties die werknemers kunnen vertonen wanneer zij worden geconfronteerd met professionele eisen en belastingen die niet in overeenstemming zijn met hun kennis en vaardigheden en die hun vermogen om hiermee om te gaan op de proef stellen".

Daarmee beschrijven ze de toestand waarin we niet meer in staat zijn om problemen op te lossen of niet meer aan de eisen kunnen voldoen. Dan hebben we vaak het gevoel dat we de grond onder onze voeten verliezen. Langdurige stress brengt onze gezondheid meer in gevaar dan we denken, zowel lichamelijk als geestelijk.

Stress op het werk treft iedereen

Niemand is immuun voor stress op het werk. Van manager tot arbeider, of je nu zelfstandige bent of ambtenaar. De omstandigheden verschillen, maar de gevolgen voor de gezondheid zijn hetzelfde: schadelijk. Stress culmineert in een burn-out, de toestand waarin alle grenzen zijn bereikt of overschreden. Vrouwen hebben vaker last van stress op het werk, wat ermee te maken zou kunnen hebben dat ze vaker in sociale beroepen werken, zoals verpleegkundige of verzorgster. Terwijl sommigen zich door de stress uitgedaagd voelen om nog meer werk te verzetten, ervaren anderen het als een zware last die hen verlamt en bewegingsonbekwaam maakt.

Wat zijn de oorzaken?

De lijst met mogelijke oorzaken is net zo uitgebreid als de factoren die stress veroorzaken individueel zijn:

• Een te hoge werkdruk of te weinig uitdaging
• Zware werktijden, bijvoorbeeld bij ploegendienst of stukloonwerk
• Te veel verschillende taken of een gebrek aan afwisseling
• Geen erkenning van de prestatie
• Uitsluiting, zowel ruimtelijk als persoonlijk
• Het ontbreken van duidelijke structuren
• Moeilijke opdrachten
• Slechte arbeidsomstandigheden (ergonomie, lawaai, omgevingsfactoren)
• Slechte werksfeer
• Conflicten die kunnen uitmonden in intern of extern geweld
• Morele of seksuele intimidatie
• Ontevredenheid als gevolg van een gebrek aan vertrouwen of steun van de leidinggevende of collega’s
• Onzekere werkplek (tijdelijk contract, voortbestaan van het bedrijf)
• Technologische veranderingen en de daaruit voortvloeiende eisen (voortdurend nieuwe technieken leren)
• Gebrek aan transparantie en communicatie binnen het bedrijf

Welke gevolgen vloeien hieruit voort?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn:

• Hoofdpijn
• Spanningen in het lichaam (nek, rug, spieren)
• Verminderde slaapkwaliteit (slaaptekort of aanhoudende vermoeidheid)
• Maag- en darmklachten
• Verhoging of verstoring van de hartslag en de bloeddruk
• Verzwakking van het immuunsysteem
• Psychische klachten (angst, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen, depressie, burn-out, verlies van zelfvertrouwen)

We zouden deze lijst eindeloos kunnen aanvullen. Aarzel bij de eerste tekenen niet om naar uw lichaam te luisteren en te reageren!

Des te dankbaarder zijn we dan ook tegenover mensen die zich inzetten om dergelijke omstandigheden en de gevolgen daarvan te voorkomen. Zij maken ondernemers duidelijk wat stress voor de werknemers betekent en welke gevolgen dit ook voor het bedrijf kan hebben. Deze mensen wijzen op manieren waar zowel de bedrijven als hun medewerkers baat bij hebben. Tot hun oplossingen behoren onder andere interne massagediensten.

Wat helpt tegen stress?

Preventie is waarschijnlijk het meest effectieve wapen tegen die boosdoener: stress. Bedrijven zijn zelfs wettelijk verplicht om psychosociale risico’s (PSR), waaronder stress valt, te voorkomen. Het bewustzijn onder ondernemers over het belang van gezondheidsbevordering wordt voortdurend aangescherpt en grotendeels ook geïnternaliseerd. De daarvoor benodigde maatregelen regelen ze echter zelf.

Wat kan ik voor mezelf doen?

Hoe geruststellend is het besef dat je weliswaar niet per se invloed kunt uitoefenen op de manier waarop het bedrijf met dit onderwerp omgaat, maar dat je zelf wel maatregelen kunt nemen om de situatie in ieder geval voor jezelf te verbeteren.

• Gezonde levensstijl: evenwichtige voeding, voldoende vochtinname, sport, voldoende en regelmatige slaap, zelfdiscipline
• Evenwicht zoeken: via hobby’s, sport, uitstapjes of alle activiteiten die je goed doen
• Structuur aanbrengen: gebruik van takenlijsten, effectieve tijdsindeling inclusief ontspannende pauzes, zelforganisatie
• Ontspanning: Er zijn minimaal 3 weken aaneengesloten vakantie nodig om echt weer op krachten te komen
• Communicatie/mededeling: Zoek het gesprek op met een collega die u vertrouwt, de ondernemingsraad, uw leidinggevende of externe adviesinstanties
• Hulp zoeken: in elke regio zijn er therapeuten, artsen, psychologen of andere deskundige professionals te vinden

Wees alert bij het kiezen van een werkplek

Bedrijven hechten steeds meer belang aan het welzijn van hun medewerkers en aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Sollicitanten hechten namelijk steeds meer waarde aan werknemersvriendelijke voorzieningen zoals massages, fitnessmogelijkheden of afterwork-sessies. Hierdoor voelen ze zich gewaardeerd en zijn ze gemotiveerder. Ze kunnen zich hierdoor identificeren met het bedrijf en zijn eerder geneigd om de baan te accepteren.

Hoe beter het met de medewerkers gaat, hoe beter het ook met het bedrijf gaat. Want dankzij gezondheidsbevorderende maatregelen daalt het ziekteverzuim en stijgt de productiviteit. Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk heeft vastgesteld dat stress verantwoordelijk is voor 50 tot 60 % van alle ziektedagen. Het is de meest voorkomende reden voor arbeidsongeschiktheidsverklaringen in Duitsland.

Is een open kantoor een bron van stress?

Veel deskundigen zijn het hierover oneens. Voor sommigen wegen de voordelen van het systeem zwaarder, terwijl anderen juist talloze nadelen zien. Het geluidsniveau is hoger, het risico op afleiding groot, het gebrek aan privacy onprettig en de controle door leidinggevenden alomtegenwoordig. Dit leidt al snel tot spanningen onder de medewerkers en een slecht werkkimaat, wat op zijn beurt weer stress veroorzaakt. Naar onze mening is het werken in een kantoortuin een bron van verhoogde stress.

De overgang van stress naar een burn-out

Langdurige stress kan al snel tot een burn-out leiden, waarbij stress als oorzaak wordt gezien en de burn-out als een ziekteverschijnsel dat daaruit voortvloeit. De grenzen zijn vaag en soms moeilijk af te bakenen. Als het lichaam de stress niet meer kan opvangen, reageert het met verschillende symptomen die u serieus moet nemen. Stress is niet de enige oorzaak van een burn-out; ook andere factoren spelen een rol. Maar stress levert meestal de grootste bijdrage aan het ziekteverwekkende geheel.

Rugpijn kan door stress verergeren

Ons lichaam reageert op stress met spanning en verkramping. De spanning is mentaal merkbaar en de verkramping in de spieren. Beide kunnen pijn tot gevolg hebben. Vooral de halswervelkolom, oftewel de nek en de schouders, worden hierdoor getroffen. Je draagt immers niet alleen in je verbeelding een zware last. Dan kom je al snel in een vicieuze cirkel terecht: de rugpijn is het gevolg van stress, wat ons op zijn beurt weer extra stress bezorgt. Soms helpt alleen maar even diep ademhalen en vooruitkijken! Ook de aanschaf van een massagestoel kan positieve effecten hebben.