Wat is endometriose en kunnen massages helpen?

Het is algemeen bekend dat Disney-films onrealistische beelden van de liefde uitdragen. Maar hoe zit het met andere thema’s die bij het opgroeien horen? Wist je dat Walt Disney Productions in 1946 een voorlichtingsfilm uitbracht met de titel “The Story of Menstruation”? En die was, in tegenstelling tot veel liefdesverhalen van Disney, behoorlijk zakelijk en educatief.  De term ‘endometriose’, die een aandoening beschrijft die verband houdt met de vrouwelijke cyclus, was al in het decennium daarvoor, dus in de jaren dertig, ingeburgerd. Toch wordt deze aandoening in de genoemde korte film zeker niet genoemd. Dit is typerend voor de manier waarop er tot op de dag van vandaag met endometriose wordt omgegaan. En dat terwijl wereldwijd minstens één op de tien vrouwen ermee te maken heeft. Als degenen die ermee te maken hebben hun eigen ‘Story of Menstruation’ zouden schrijven, zou het hoogstwaarschijnlijk geen Disney-film zijn.

Deskundigen vermoeden dat genetische factoren een rol spelen bij het ontstaan van endometriose en dat ook het immuunsysteem hierbij betrokken is. Ondanks de veelvoorkomende symptomen, zoals pijn die vaak chronisch wordt of daaruit voortvloeiende vruchtbaarheidsproblemen, wordt endometriose vaak pas heel laat gediagnosticeerd en is er tot nu toe veel te weinig onderzoek naar gedaan. Veel vrouwen leven lange tijd met de klachten van endometriose voordat ze duidelijkheid krijgen.

In dit artikel beantwoorden we de vraag: wat is endometriose eigenlijk? Welke symptomen veroorzaakt de aandoening, hoe wordt de diagnose gesteld en welke behandelingsmogelijkheden zijn er? Daarnaast gaan we in op de manier waarop massages kunnen helpen om de symptomen van endometriose te verlichten en het algemene welzijn te verbeteren.

Leestip: Als je meer wilt weten over hoe massages op het hele lichaam werken, lees dan ons artikel „Van hoofd tot teen – hier helpen massages”.

Houd er rekening mee dat dit artikel geen vervanging is voor medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd medisch personeel en bespreek geschikte, individuele behandelingsmogelijkheden in eerste instantie altijd met je arts.

Meer dan ‘één op de tien’ vrouwen – wat is endometriose eigenlijk?

Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op het baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoeder nestelt. Dit weefsel kan op de meest uiteenlopende plaatsen in het lichaam voorkomen; vaak zijn de eierstokken, de darmen of ook de blaas aangetast. Deze weefselafzettingen veroorzaken ontstekingsprocessen en leiden vaak tot pijn. Tijdens de menstruatiecyclus gedraagt dit weefsel zich op dezelfde manier als het baarmoederslijmvlies. Het bouwt zich op en bloedt af – maar het bloed kan niet wegstromen, wat leidt tot pijnlijke ontstekingen.

Bron: https://www.endometriose-vereinigung.de/was-ist-endometriose/

Endometriose wordt vaak pas heel laat ontdekt, omdat de symptomen gemakkelijk met andere aandoeningen kunnen worden verward of als typische menstruatieklachten worden afgedaan. Daardoor blijft de aandoening vaak veel te lang onopgemerkt en dus onbehandeld. Laten we eerst eens kijken welke symptomen op endometriose kunnen wijzen.

Mogelijke symptomen en oorzaken van endometriose

Net als de lichaamsdelen waar de aandoening kan optreden, zijn de symptomen van endometriose ongelooflijk divers en kunnen ze bij elke patiënte heel verschillend zijn. Bij sommigen treden stille endometriosehaarden , waarbij de ziekte onopgemerkt blijft omdat deze nauwelijks of helemaal geen symptomen veroorzaakt. Voor anderen zijn de klachten daarentegen zeer uitgesproken en zoeken zij naar behandelingsmethoden die verlichting bieden.

De meest voorkomende symptomen van endometriose zijn hevige buikpijn tijdens de menstruatie, pijn tijdens geslachtsgemeenschap, chronische rugpijn of ook spijsverteringsproblemen. Dit komt doordat het endometrioseweefsel de darmen of de blaas kan aantasten.

Voor de diagnose en behandeling is laparoscopie, ook wel buikspiegeling genoemd, tot nu toe de gebruikelijke en enige methode. In het volgende hoofdstuk gaan we hier dieper op in. Helaas zijn er toch veel vrouwen met endometriose die, ondanks een buikspiegeling of andere behandelingsmethoden, nog steeds last hebben van chronische pijn moeten leven. Vaak gaan hier bijkomende pijnaandoeningen mee gepaard, zoals adenomyose, fibromyalgie of prikkelbare darmsyndroom gaan gepaard met endometriose, wat het dagelijks leven aanzienlijk bemoeilijkt.

De precieze oorzaken van endometriose zijn nog steeds niet volledig bekend, maar deskundigen vermoeden dat er genetische factoren meespelen en dat het immuunsysteem een rol speelt. Ook hormonale onevenwichtigheden zouden de ziekte kunnen beïnvloeden. Endometriose laat zien hoe veelzijdig en uiteenlopend de gevolgen kunnen zijn – en waarom het zo belangrijk is om naar je eigen lichaam te luisteren.

De diagnose endometriose – Een enorme uitdaging

De diagnose van endometriose is vaak een langdurig en frustrerend proces dat bij veel patiënten jarenlang aansleept. De weg van de eerste symptomen tot de definitieve diagnose van endometriose duurt gemiddeld 7 tot 10 jaar. Dat komt doordat de klachten vaak worden afgedaan als ‘normale’ menstruatiepijn of worden verward met andere aandoeningen. In veel gevallen worden vrouwen met endometriose lange tijd van arts naar arts gestuurd, zonder dat ze een duidelijk antwoord krijgen.

De enige manier om endometriose op dit moment met zekerheid te diagnosticeren, is de laparoscopie, een minimaal invasieve buikspiegeling. Bij deze ingreep is het niet alleen mogelijk om het endometrioseweefsel op te sporen, maar in veel gevallen ook om het direct te verwijderen, om zo de symptomen te verlichten. Maar tot dat moment verstrijken vaak vele jaren, wat voor de getroffenen emotioneel en lichamelijk zeer belastend is. Het is daarom des te belangrijker om vol te houden en de eigen klachten die op endometriose zouden kunnen wijzen, serieus te nemen.

Wat kun je nu concreet doen om de symptomen van endometriose te verlichten en je dagelijks leven aangenamer te maken?

Behandeling van endometriose: dit zijn de mogelijkheden

Kortom: niet alleen voor de diagnose, maar ook voor blijvende verlichting is een operatieve ingreep doorgaans onvermijdelijk. De Verwijdering van het endometrioseweefsel door middel van laparoscopie is dan ook de meest voorkomende behandelingsvorm.

Van de bestaande opties geldt de excisie – dat wil zeggen het volledig wegsnijden van het weefsel – als aanzienlijk effectiever dan de ablatie. Bij deze laatste methode kan het weefsel slechts oppervlakkig worden verwijderd, waardoor diep ingewortelde endometriosehaarden vaak blijven bestaan en de symptomen aanhouden.

Onze tip: In principe is het raadzaam om bij de keuze van de kliniek waar je je laat behandelen, te letten op gecertificeerdegecertificeerde endometriose-centra te kiezen. Daarnaast moet je met de arts die de laparoscopie uitvoert bespreken welke methode wordt toegepast om de endometriose te verwijderen. Als de kliniek uitsluitend ablatie toepast om endometriose te bestrijden, is het raadzaam om elders een second opinion in te winnen.

Naast de operatie kan een medicamenteuze behandeling helpen om de symptomen te verlichten. Hormonale therapieën zijn erop gericht de menstruatiecyclus te reguleren en de groei van het endometrioseweefsel te remmen. Vaak wordt de hormonale behandeling al ingezet bij het vermoeden van endometriose, en in veel gevallen ook na een operatie, om het ontstaan van nieuwe haarden te voorkomen. Het nadeel: deze medicijnen gaan vaak gepaard met bijwerkingen, waardoor veel patiënten met endometriose op de lange termijn ook hun toevlucht nemen tot aanvullende therapieën kiezen.

Daartoe behoort een gerichte voedingdie ontstekingsremmend kan werken, en beweging en fysiotherapie, die de doorbloeding bevorderen en pijn verlichten. Ook fytotherapie (kruidengeneeskunde) en traditionele Chinese geneeskunde (TCM) hebben bij velen hun nut bewezen als ondersteunende maatregelen bij de behandeling van endometriose. Aangezien chronische pijnklachten vaak ook een psychische belasting vormen, kan het nuttig zijn om ook bij endometriose therapeutische hulp te zoeken. Daarnaast zijn er op veel plaatsen zelfhulpgroepen voor mensen met endometriose. 

Leestip: Vooral bij chronische pijn is het nuttig om verschillende benaderingen te combineren om het best mogelijke behandelresultaat te bereiken. Een dieper inzicht in effectieve technieken voor pijnbeheersing vind je in ons artikel over pijnbeheersing.

Kunnen massages helpen bij endometriose?

Chronische of langdurige pijn leidt vaak tot spierverkramping. Bij endometriose zijn vooral de rug- en bekkenspieren aangetast. Wie jarenlang lijdt aan de pijn die endometriose kan veroorzaken, ontwikkelt vooral in deze gebieden een spanning die moet worden verholpen. Massages kunnen hier zeker een ondersteunende rol spelen om verlichting te bieden.

Vooral fysiotherapeutische massages worden aanbevolen bij dergelijke, door endometriose veroorzaakte spanningen. Deze worden meestal uitgevoerd door medisch personeel en worden daarbij individueel afgestemd op de behoeften van de betrokkenen.

Een andere methode is de zelfstandige buikmassage, die patiënten zelf kunnen toepassen om de doorbloeding in de buikholte te bevorderen en spanningen te verlichten. Deze zachte massagetechnieken helpen de druk in het bekken te verminderen en kunnen bij regelmatig gebruik pijn verlichten.

Ook massagestoelen of andere massageapparaten, zoals TENS-apparaten, bieden een effectieve manier om te ontspannen en pijn te verlichten. Massagestoelen bootsen verschillende massagetechnieken na, die spanningen in de rug en nek kunnen verlichten. 

Leestip: Meer informatie over de vele toepassingsmogelijkheden van massagestoelen bij medische klachten vind je in ons artikel „Zijn massagestoelen medisch zinvol?“.

Massages kunnen de complementaire medische behandelingsaanpak bij endometriose weliswaar niet vervangen, maar ze kunnen een waardevol hulpmiddel zijn om klachten te verlichten en de levenskwaliteit van patiënten die aan endometriose lijden te verbeteren.

Behandeling van klachten bij endometriose: wat kan ik doen?

Het leven voelt voor mensen met endometriose zeker niet aan als een Disneyfilm. Het is eerder te vergelijken met de wrede verhaallijnen die aan veel van die sprookjesfilms ten grondslag liggen.

Endometriose is voor veel vrouwen een dagelijkse uitdaging, maar er zijn manieren om de klachten te verlichten. Van operaties en alternatieve geneeswijzen tot massages – een combinatie van verschillende benaderingen kan vaak de beste verlichting bieden. Daarom is het zo belangrijk dat je naar je lichaam luistert en steeds weer bewust tijd vrijmaakt voor holistische ontspanning – je verdient het!

Zelfs een eenvoudige buikmassage of het weldadige gebruik van een massagestoel kan helpen om spanningen te verlichten en het dagelijks leven net iets makkelijker te maken. En mocht je last hebben van onbekende klachten, overleg dan met medisch personeel en blijf volhouden, zodat endometriose niet onbehandeld blijft.

Omslagfoto: gpointstudio op Freepik, overige foto's: Hush Naidoo Jade Photography, Yan Krukau