Hoe effectief zijn massages eigenlijk?

We kennen het allemaal uit het dagelijks leven: als we lang op ons werk zitten, laat ons lichaam ons weten dat er iets niet helemaal in orde is. Het knelt, trekt en soms doet het zelfs heel erg pijn. Of het nu in de rug, de nek, de schouders of de benen is, het eerste wat we instinctief doen, is de betreffende plek masseren, ons uitrekken of strekken. Dat voelt meestal goed aan en als we het ‘goed’ doen en precies de juiste plek raken, houdt het weldadige effect zelfs lang aan. Toch zijn er ook stemmen die massages en hun werking in twijfel trekken. Massagebehandelingen worden steeds weer geconfronteerd met de beschuldiging dat ze valse genezingsbeloften doen of in het algemeen geen effect hebben. Wat zijn wellnessmassages, wat zijn therapeutische massages en wat werkt helemaal niet?

In dit artikel leggen we uit hoe effectief massages werkelijk zijn. We willen je inzicht geven in de effecten die aan massages worden toegeschreven, en in welke gevallen massages de gezondheid kunnen bevorderen. De toepassingsgebieden zijn ongetwijfeld veelzijdig.

Leestip: Van top tot teen: zo helpen massages

De wellnessmassage – ontspanning voor lichaam en geest

Een belangrijk effect van massages is dat ze ons gewoonweg helpen ontspannen. Ze laten ons even alles loslaten, de dagelijkse stress vergeten en ons verliezen in de aangename, ritmische bewegingen. Dat is al het doel van de wellnessmassage: een weldadige behandeling waarna we ons gewoon beter voelen. Deze vorm van massage gaat vaak gepaard met rustgevende geluiden of geuren en warmtebehandelingen.

Ook al worden er medisch gezien geen effecten aan deze massagevorm toegekend, mag de factor stressvermindering en het positieve effect daarvan op de mens niet buiten beschouwing worden gelaten. Geestelijk welzijn kan immers niet volledig los worden gezien van lichamelijk welzijn. Naast de wellnessmassage zijn er natuurlijk ook nog therapeutische massages.

De therapeutische massage – behandeling van symptomen en ziektebeelden

Therapeutische massages zijn, zoals de naam al aangeeft, bedoeld om klachten te verlichten en de gezondheid te verbeteren. De effecten van massages zijn gebaseerd op ervaringen die al duizenden jaren teruggaan. Bij bepaalde aandoeningen of klachten staan ze erom bekend deze te verlichten of het genezingsproces te ondersteunen.

Door een arts voorgeschreven massages variëren van revalidatie tot pijnverlichting. Laten we daarom eens een overzicht geven van de effecten die behandelingen kunnen hebben.

Leestip: In ons artikel„Zijn massages medisch zinvol?“ leggen we de verschillende medische toepassingsgebieden van massages uit.

Werkingsmechanismen van massages

Wat kunnen kneden, kloppen en strijken in het lichaam teweegbrengen? Ook al is dit wetenschappelijk niet overal onderbouwd, zijn er talrijke toepassingsgebieden voor massages die steunen op eeuwenlange ervaringen en waarnemingen.

Ontspanning van de spieren en het wegnemen van spanningen

Spierverkrampingen en -verhardingen ontstaan meestal door verkeerde belasting en overbelasting. Misschien heb je zelf ook wel eens meegemaakt dat je je bewegingspatroon enigszins hebt aangepast vanwege een blessure. Veel mensen belasten bijvoorbeeld bij kniepijn de gezonde knie meer om de pijnlijke knie te ontlasten. Dat leidt tot verkeerde belasting en overbelasting van de gezonde knie en daarmee tot verdere klachten. Hetzelfde geldt vaak voor een verkeerde lichaamshouding of bewegingen tijdens het sporten of op het werk.

Dergelijke spanningen kunnen effectief worden verholpen door gerichte massages, waardoor klachten op de betreffende plekken worden verlicht. De oorzaak en omstandigheden van het ontstaan moeten echter los van de behandeling worden vastgesteld, om deze duurzaam te kunnen verhelpen.

Bevordering van de doorbloeding

De behandeling van een lichaamsdeel door middel van kloppen, kneden en strijken leidt duidelijk tot een kortstondige roodheid. Ieder van ons kent dit effect wel, als we een paar seconden wat intensiever over een plek op de huid wrijven. Dat komt doordat de doorbloeding op de betreffende plek toeneemt.

Bloed transporteert onder andere voedingsstoffen en zuurstof en is verantwoordelijk voor de temperatuurregeling in ons lichaam. Een toename van de doorbloeding zou dus zorgen voor een betere toevoer naar plekken met klachten en zo het genezingsproces ondersteunen. Maar ook afzettingen en „afvalstoffen“ die tijdens het genezingsproces ontstaan, kunnen zo sneller via het bloed worden afgevoerd, wat een snellere genezing mogelijk zou moeten maken.

Ondersteuning van de wondgenezing

Juist vanwege het doorbloedingbevorderende effect van een massage is deze geschikt om de wondgenezing te stimuleren en te ondersteunen. Het belangrijkste is: masseer nooit verse wonden. Bij littekens of wonden die al langer geleden zijn ontstaan, kan een massage zeker helpen om de celvernieuwing te versnellen. Vooral in dit geval is een medisch onderzoek echter van het grootste belang, om geen averechts effect te veroorzaken. Ook bindweefselmassages worden hier vaak toegepast.

Pijnverlichting

Vooral bij chronische pijn kunnen regelmatige massages een pijnstillende werking hebben of de pijn zelfs tijdelijk verlichten, ook al wordt de oorzaak daarmee niet weggenomen. Ook in dit geval moet de oorzaak van de pijn door een arts worden vastgesteld en moet daarvoor een aparte behandeling worden gevolgd. De massage kan hier dienen als aanvullende therapie om de pijn te verlichten.

Leestip: Bij chronische pijn kun je dankzij pijntherapie weer meer levenskwaliteit terugkrijgen .

Het verhelpen van slaapstoornissen

Aan massages worden niet alleen fysieke, maar ook psychische effecten toegeschreven. Daarbij staan met name stressvermindering en een groter gevoel van welzijn centraal, wat vaak leidt tot verbeteringen bij angstklachten of innerlijke onrust. Een diepere en ononderbroken slaap kan niet alleen een positief effect hebben op de geestelijke gezondheid, maar ook op de algehele lichamelijke gezondheid. Slaap is immers voor de mens de belangrijkste manier om te herstellen.

Genezingsbeloften – Kunnen massages genezen?

Hoewel het medische effect van massages in de reguliere geneeskunde niet overal wetenschappelijk is onderbouwd, is het gebaseerd op eeuwenoude ervaring. Het wordt in de sport toegepast, door veel artsen voorgeschreven vanwege de veelzijdige werkingsmechanismen en draagt zeker bij aan ons welzijn.

Aangezien massages niet gepatenteerd kunnen worden en niet door een groot concern op de markt kunnen worden gebracht, is het onwaarschijnlijk dat er studies zullen worden uitgevoerd naar de werking ervan bij specifieke aandoeningen en met het oog op goedkeuring als behandelmethode. Dit leidt er onvermijdelijk toe dat er geen genezingsbeloften mogen worden gedaan met betrekking tot massages, hoewel er talrijke toepassingsgevallen zijn waarin mensen er al positieve ervaringen mee hebben opgedaan.

Hoewel sommige artsen massages als effectieve behandelmethoden beschouwen, zijn er ook kritische stemmen die dit relativeren. Volgens hen verdient actieve mobilisatie de voorkeur boven massages die worden ingezet voor de behandeling van symptomen. Hieronder vallen fysiotherapie en het opbouwen van beweeglijkheid en spierkracht om het lichaam en het te behandelen gebied te versterken. Volgens sommige deskundigen is dit op de lange termijn de duurzamere methode om afwijkingen en verkeerde bewegingspatronen te corrigeren en te voorkomen.

Zijn massages gezond?

Samenvattend blijft het feit dat massages een positief effect hebben op het lichamelijk welzijn. Ze zorgen voor ontspanning, maken de spieren losser en bevorderen zo de eigen mobiliteit. Bij specifieke aandoeningen moet je altijd medisch advies inwinnen om te bepalen of een massage als behandelingsoptie in aanmerking komt. Regelmatig een massage ondergaan is ook een kwestie van eigenwaarde. Wil je jezelf iets goeds doen? Plan je bewust tijd in voor ontspanning en rust voor jezelf? De positieve effecten van een massage zijn misschien juist zo moeilijk in een bijsluiter samen te vatten, omdat ze deze holistische benadering van welzijn volgen.

Titelafbeelding door Nik Shuliahin. Andere afbeelding door Mitchell Griest